સત્તા પાંખ- સંગઠન પાંખ વચ્ચે લક્ષ્મણ રેખા દોરવાથી ભ્રષ્ટાચારમાં ઘટાડો થશેઃ કનકસિંહ જાડેજા

 પ્રદેશ ભાજપના નિર્ણયને આવકારતા પૂર્વ મેયર

સત્તા પાંખ- સંગઠન પાંખ વચ્ચે લક્ષ્મણ રેખા દોરવાથી ભ્રષ્ટાચારમાં ઘટાડો થશેઃ કનકસિંહ જાડેજા

ગુજરાત પ્રદેશ ભાજપ મોવડી મંડળે સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓમાં પક્ષની સત્તા પાંખ અને સંગઠન પાંખ વચ્ચેના સંકલન મામલે નવી પ્રક્રિયા અમલમાં મૂકવાના કરેલ નિર્ણયને જામનગર શહેરના પૂર્વ મેયર કનકસિંહ જાડેજાએ આવકાર્યો છે.

એક નિવેદનમાં ભાજપના જ પૂર્વ મેયર એવા કનકસિંહ જાડેજાએ જણાવ્યું છે કે, સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થામાં ભાજપની સત્તા પાંખ અને સંગઠન પાંખ વચ્ચે પ્રદેશ કક્ષાએથી દોરવામાં આવેલી આ લક્ષ્મણ રેખાના પગલે ભ્રષ્ટાચારમાં ઘટાડો થશે.

અત્રે એ ઉલ્લેખનીય છે કે, ભાજપ શાસિત સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓમાં નીતિ વિષયક નિર્ણયો તેમજ વિકાસ કામો સહિતના નિર્ણયો લેતા પહેલા સંકલન બેઠક મળે છે. જેમાં સ્થાનિક સંગઠન પણ અત્યાર સુધી સામેલ હતું. પરંતુ હવે પક્ષના મોવડી મંડળની નવી માર્ગદર્શિકાથી તેમાં મોટો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. તાજેતરમાં જામનગર મહાનગર પાલિકાથી સ્થાયી સમિતિની બેઠક પહેલાની સંકલન બેઠક પક્ષના કાર્યાલયના બદલે મનપા કચેરીના સ્ટેન્ડિંગ કમિટિ હોલમાં મળી હતી અને તેમાં શહેર ભાજપ પ્રમુખની ગેરહાજરી હતી તે આ બાબત તરફ નિર્દેશ કરે છે.

કનકસિંહ જાડેજાનું આ વિધાન રાજકીય વ્યવસ્થા અને વહીવટી પારદર્શિતાના સંદર્ભમાં એક અત્યંત મહત્વનો અને ઊંડો વિચાર રજૂ કરે છે. "સત્તા પાંખ" (Government/Administration) અને "સંગઠન પાંખ" (Political Party Organization) વચ્ચે એક સ્પષ્ટ 'લક્ષ્મણ રેખા' એટલે કે મર્યાદા હોવી કેમ જરૂરી છે અને તેનાથી ભ્રષ્ટાચાર કેવી રીતે ઘટી શકે, તેને નીચે મુજબના મુદ્દાઓથી સમજી શકાય:

૧. સત્તાનો દુરુપયોગ અને હસ્તક્ષેપ અટકે

જ્યારે સંગઠનના પદાધિકારીઓ સરકારી વહીવટ અને બદલી-બઢતી કે ટેન્ડર પ્રક્રિયામાં સીધો હસ્તક્ષેપ કરવા લાગે છે, ત્યારે ભ્રષ્ટાચારને મોકળું મેદાન મળે છે. જો બંને વચ્ચે સ્પષ્ટ સીમારેખા હોય, તો વહીવટી અધિકારીઓ કોઈ પણ રાજકીય દબાણ વગર, નિયમોનુસાર સ્વતંત્ર રીતે કામ કરી શકે.

૨. પાવર ઓફ બેલેન્સ (સત્તાનું સંતુલન)

સત્તા પાંખનું કામ: પ્રજાના ટેક્સના પૈસાથી નીતિઓ ઘડવી અને તેનો યોગ્ય અમલ કરવો.

સંગઠન પાંખનું કામ: જનતાનો અવાજ સરકાર સુધી પહોંચાડવો અને પાયાના સ્તરે પક્ષની વિચારધારા મજબૂત કરવી.

જો આ બંને પોતાના દાયરામાં રહીને કામ કરે, તો એકબીજા પર 'ચેક એન્ડ બેલેન્સ' (નિયંત્રણ) રહે છે, જેથી કોઈ એક પક્ષ કે વ્યક્તિ મનમાની ન કરી શકે.

૩. યોગ્યતાના આધારે કામ (Meritocracy)

જ્યારે સંગઠન પાંખ સત્તા પાંખના કામમાં દખલ નથી કરતી. ત્યારે સરકારી યોજનાઓનો લાભ પક્ષના કાર્યકરો પૂરતો સીમિત રહેવાના બદલે સમાજના છેવાડાના સાચા જરૂરિયાતમંદ નાગરિક સુધી પહોંચે છે. વચેટિયાઓ અને ભ્રષ્ટ તત્વો આપોઆપ દૂર થઈ જાય છે.

૪. પારદર્શિતા અને જવાબદારી

લક્ષ્મણ રેખા દોરવાથી જવાબદારી નક્કી કરવી સરળ બને છે. જો વહીવટમાં કોઈ ખામી કે ભ્રષ્ટાચાર થાય તો સત્તા પર બેઠેલા લોકો સીધા જવાબદાર બને છે, તેઓ સંગઠનના દબાણનું બહાનું કાઢીને બચી શકતા નથી.

નિષ્કર્ષ:

કનકસિંહ જાડેજાનું આ સૂચન આદર્શ લોક્શાહીની ગરિમા જાળવવા માટે ખૂબ પ્રસ્તુત છે. સત્તા અને સંગઠનનું સંકલન જરૂરી છે. પણ જો આ સંકલન 'દખલગીરી'માં બદલાઈ જાય તો ભ્રષ્ટાચાર વધે છે. તેથી, બંને વચ્ચેની મર્યાદા જ શાસનને વધુ સ્વચ્છ, પારદર્શક અને લોકાભિમુખ બનાવી શકે છે.

કલ્પેશ રાવલ

પત્રકાર, સંપાદક